تلی بافی تحفه دوهزار ساله مینابی ها:

تمدن غنى چند هزار ساله شهرستان میناب در برابر تمدن‌هاى دیگر، هر جهانگردی را متحیر مى‌سازد و او را ترغیب مى‌کند تا تکه‌اى از این سرزمین کهن را به عنوان تحفه کوچکی از تاریخ ایران زمین، سوغات ببرد؛ تحفه‌ای ارزشمند از میان دهها و صدها هنر دست‌ساز ایرانیان؛ که روح و عشق انسان شرقى در آن پیوند خورده است.

صنایع دستی هر منطقه‌ای، نشانگر سلایق، روحیات، سابقه تاریخی، نوع نگاه به زندگی و خصوصیات اقلیمی، اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی آن منطقه در طول تاریخ است، به همین علت، معرفى صنایع دستى میناب مى‌تواند در صنعت گردشگرى و اقتصاد کشورمان تأثیرگذار باشد.

صنایع دستی و سوغاتی‌های میناب به سبب فرهنگ ویژه که نتیجه آمیختگی فرهنگ منطقه با فرهنگ سایر ملل در مراودات و ارتباطات دریایی است، دارای تفاوت‌های بسیاری با سایر مناطق کشور است. به همین دلیل، گردشگران ایرانی و خارجی به صنایع دستی و سوغات میناب، توجه ویژه‌ای نشان می‌دهند.

هنر «تلی بافی» که از به هم پیوستن چند نوع زری با یکدیگر بافته می‌شود و معمولاً برای لبه شلوارهای زنانه مورد استفاده قرار می‌گیرد نیز بسیار در این جنوب کشور، به ویژه در بندرعباس رواج دارد.

از اسناد و مدارک به دست آمده حدود ۲۰۰۰ سال قبل محصولات ابریشمی ایرانی در آسیا و اروپا شهرت خاصی داشته است و بهترین پارچه­ های زری و مخمل به دست هنرمندان و صنعتگران با ذوق ایرانی بافته می­شده است.

این صنایع دستی توسط زنان و دختران بومی روستانشین در منطقه شهرستان میناب بافته می شود و روزهای پنجشنبه برای فروش به پنجشنبه بازار میناب می آورند، از تلی برای ساخت شلوار ، تزئین پرده و نقش و نگارهای کنار برقعه استفاده می شود.

ریسمان، خوس، بالش تلی، شش قرقره و جا تلی‌­بافی (کدیجه) وسایل مورد نیاز تلی بافی است. «تلی» در رنگ‌­های مختلفی بافته می­‌شود و کاربرد آن بیشتر بر روی شلوارهای بندری و دور آستین و یقه‌­ی لباس است. تلی در انواع مختلف دوخته می‌­شود که به آن یک خوس و دو خوس می‌­گویند.

برای بافت تلی به چند عدد قرقره‌­ مخصوص (قالب)، کدیجه و یک بالشتک نیاز است. نحوه‌­ی کار با این وسیله بدین صورت است که بالشتک را روی کجیده قرار داده و با دست شروع به بافتن می­‌کنند.

کجیده و چند قرقره­ ی مخصوص که به «قالب» معروف هستند و یک بالشتک استوانه­‌ای ­شکل پارچه­‌ای که بر روی کجیده گذاشته می شود و نخ و قالب ها بر روی بالشتک با سوزن محکم می شود، داخل بالشتک استوانه ای شکل از آرد، برنج یا شن پر می کنند تا سنگینی خود را بر روی کجیده حفظ کند، از اجرای مهم ساخت تلی بافی محسوب می شود.

آشنایی با خرما و خواص آن:

خرما یکی از محصولاتی است که به وفور در میناب و استان هرمزگان یافت می شود و یکی از مهمترین محصولات این استان و شهرستان است.

خرما در دوران باستان به فراوانی در سرزمین‌های بین دو رود نیل و فرات وجود داشته و گفته می‌شود محدوده رشد آن در دوران پیش از تاریخ از سنگال تا حوزه رودخانه ایندوس در شمال هند را در برمی‌گرفت.
شواهد باستان‌شناسی مربوط به کشت خرما درغرب عربستان به ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح تعلق دارند. خرما در این نواحی به عنوان نماد باروری و زایش مورد توجه خاص مردم بوده است و چادرنشین‌‌ها آن را در واحه‌های بیابانی می‌کاشتند.
اعراب خرما را با خود به اسپانیا بردند. بعدها بتدریج خرما از آسیا و عمدتا خاورمیانه به استرالیا و قاره آمریکا نیز برده شد. سیاحان اسپانیایی نیز خرما را به نیومکزیکو و کالیفرنیا معرفی کردند تا جایی که کالیفرنیا امروزه یکی از تولیدکنندگان خرماست.

بیش از ۳۰۰۰ نوع خرما در جهان شناخته شده است.

۳۰ درصد وزن خرما را آب تشکیل می‌دهد. میوه خرما ۲ درصد پروتئین و کمتر از ۲ درصد چربی و املاح دارد. پروتئین و آب موجود در آن بسته به نوع خرما و مرحله رسیدن آن فرق می‌کند.

۱۰۰ گرم خرمای تازه دارای ۱۶۳ کیلوکالری انرژی ، ۰٫۹ گرم پروتئین ، ۰٫۳ گرم چربی ، ۳۸ گرم گلوسید ، ۳۰‌ میلیگرم فسفر ، ۱٫۳ میلی‌گرم آهن ، ۶۵۰ میلی‌گرم پتاسیم ، ۶۵ میلی‌گرم منیزیم ، ۷۰ میلی‌گرم کلسیم ، ۲ میلی‌گرم آهن ، ۲٫۲ میلی‌گرم نیاسین است.

به دلیل سدیم کم آن (یک میلی‌گرم در ۱۰۰ گرم خرما)، برای افراد دچار فشار خون بالا که باید رژیم کم سدیم داشته باشند، مفید است.

تحقیقات نشان داده خرما با توجه به داشتن مقدار قابل توجه فیبر خوراکی می‌تواند از بسیاری سرطان‌ها مانند سرطان کولون و معده پیشگیری کند.

یکی از خواص خرما ملین بودن آن است. اگر ۶ تا ۷ عدد خرما را در ۲ لیوان آب جوش خیس کرده و صبح و شب آن را به صورت گرم بنوشید خاصیت آن را به وضوح می‌بینید.

خاصیت دیگر خرما، خنثی کردن اسید معده است، از آنجا که زیادی اسید معده باعث ترش کردن و دل‌درد می‌شود، در طب سنتی چین برای رفع دل درد ۲ تا ۳ عدد خرمای تازه و له شده را در آب جوش انداخته آن را هم زده و می‌نوشند.

مراحل تکامل خرما:

میوه خرما از زمان تشکیل تا هنگام رسیده شدن باید ۴ مرحله را پشت‌ سر بگذارد که عبارتند از: مرحله نخست که میوه‌ای به رنگ سبز، سفت و تلخ است و به آن خمل(چاقالی) می‌گویند، ذخیره قند خرما در این مرحله گلوکز و فرکتوز است.

مرحله دوم ۶ هفته به طول می‌انجامد. در این مرحله میوه هنوز سفت است، اما رنگ آن به زرد نارنجی یا قرمز تغییر می‌یابد و ذخیره قند آن عمدتا ساکاروز است و به آن كنگ می‌گویند.

مرحله سوم که به آن رطب می‌گویند، ۴ هفته طول می‌کشد. میوه در این مرحله نیمه رسیده و به رنگ قهوه‌ای است.

مرحله چهارم ۲ هفته طول می‌کشد. در این مرحله میوه رسیده است.

۱۰ نکته درباره خرما

۱- سعی کنید به جای قند و شکر از خرما برای نوشیدن چای استفاده کنید.

۲- در آشپزی و شیرینی‌پزی نیز به جای شکر می‌توانید از خرما استفاده کنید.

۳- ورزشکاران به علت فعالیت زیاد، می‌توانند از عصرانه‌ای مقوی که با خرما باشد استفاده کنند.

۴- خرما برای کاهش چربی‌های خون موثر است.

۵- با مصرف خرما می‌توان احتمال ابتلا به پوسیدگی دندان را کاهش داد. عصاره خرما با جلوگیری از رشد میکروب عامل پوسیدگی دندان، احتمال ابتلا به این عارضه را کاهش می‌دهد.

۶- خرما میوه بسیاری مغذی و کامل است که می‌توانید به همراه چای یا آب جوش در افطار آن را میل کنید.

۷- خرما دارای قند زیادی است. در واقع حدود۷۰ درصد آن را کربوهیدرات تشکیل می‌دهد، ۲۵ درصد قند آن ساکاروز و ۵۰ درصد آن گلوکز است.

۸- فیبر موجود در خرما برای بهبود عملکرد سیستم گوارش و هضم و دفع مواد غذایی مفید است.

۹- کسانی که بیماری قند دارند باید کمتر از این میوه استفاده کنند.

۱۰- برای خواب راحت و با آرامش می‌توانید قبل از خواب یک عدد خرما و یک لیوان شیر گرم میل کنید.