عکسهای قدیمی و زیبای میناب

تصاویر قدیمی از پنجشنبه بازار میناب

عکس قدیمی از پل میناب

عکس قدیمی از شهر و مسجد جامع میناب ونخلستانهای انبوه آن زمان

عکس قدیمی از ساخت سد استقلال میناب

تصویری قدیمی از تعذیه خوانی در یکی از روستاهای میناب

دو تصویر بسیار قدیمی از میدان شهدا به سمت میدان استقلال

تصویری بسیار بسیار قدیمی از میدان شهدای میناب

میدان شهدا میناب

تصویری بسیار قدیمی از بازار میناب

دو تصویر قدیمی از کوچه باغهای میناب

*...امیدوارم از دیدن این تصاویر لذت برده باشید...*

سِوِند بافی؛ صنعتی هزار ساله در میناب

شهرستان میناب یکی محدود شهرهای خوش آب و هوا با درختان نخل و خرما در شرق هرمزگان است، مردم این شهرستان از قدیم الایام به ساخت انواع صنایع دستی بومی و محلی تبحر خاصی داشته به طوری که آثار باستانی و میراث های برجامانده از روزگاران کهن در این منطقه، اصالت بومی و محلی این منطقه را نشان می دهد. صنایع دستی سوغات میناب زبانزد خاص و عام می باشد و در ایام نوروز این صنایع با استقبال خوب مهمانان نوروزی همراه بوده و بهترین سوغات و یادگاری از سفر مسافران به جنوب کشور می باشد.

این شهرستان در گذشته نچندان دور که هنوز ردپایی از خشکسالی و فروچاله های شهر دمار از روزگاران نخل های سربه فلک کشیده در باغات میناب در نیاورده بود مردم برای تامین مایحتاج و امرار معاش خود با ساخت انواع صنایع دستی روزگار می گذراندند، که یکی از مهمترین این صنایع دستی سِوِند بافی است.

سِوِند بافی، یکی از صنایع دستی قدیمی در شهرستان میناب دارای قدمت هزار ساله بوده و یکی از صنایع دستی که برای ساختن آن از برگ و مشتقات درخت خرما استفاده می شود.

هنر “سِوِند بافی” تنها مخصوص مردان نبوده بلکه زنان قدیمی و کهنسال مینابی نیز همراه و در کنار مردان احیاگر این صهت بومی هستند و در ساخت سِوِند به شوهرانشان کمک می کنند، برای ساخت این صنعت کهن با وسیله ای به نام پَروِند ابتدا از درخت نخل بالا رفته و با داس شروع به بریدن برگ درختان نخل خرما می کنند، پَروِند یکی از صنایع دستی میناب است که از لیف های درخت خرما تهیه می شود.

برگ درخت نخل که در گویش محلی به آن پیش گفته می شود بعد از دو روز خیساندن در آب برای ساخت سِوِند مهیا می شود، برای بافتن سِوِند سه نفر نیرو نیاز است و برای تهیه این صنعت بومی یکساعت و اندی زمان صرف می شود.

سَرَبُش ،میدون ،پاتُک ، هشت میدون نام های سِوِند های بافته شده در این شهرستان بوده و هر یک با قیمت های متفاوتی به فروش می رسد، این حرفه با توجه به اقلیم جغرافیایی منطقه ، سهولت تهیه ، جابجایی و ماندگاری در برابر رطوبت و آفتاب دارای خریداران بسیاری داخل کشور و کشورهای حاشیه خلیج فارس دارد .

سوند که حصیری زمخت و خشن است و یکی ازصنایع دستی مردم در جنوب ایران می باشد که جز حصیربافی و رایج ترین صنایع دستی است وجود نخلستان ها و درختان خرمای فراوان این فرصت را فراهم آورده تا با آن گونه های مختلف حصیر بافته شود.

با گذشت زمان و پیشرفت انسانی استفاده از برخی از صنایع دستی کاهش یافته اما هنر سوند بافی به قوت خود باقی مانده و در برخی از روستاهای هرمزگان همچنان از آن برای ساخت خانه های تفریحی روستایی استفاده می کنند و رستوران های سنتی و کبابی های بومی این منطقه نیز با تلفیق سوند و مشتقات امروزی مانند آجر و بلوک آلاچیق های از جنس برگ در خت خرما درست می کنند.

مجسمه های گلی؛ هنرسنتی مردم میناب

در حال حاضر افراد قدیمی شهرستان میناب که در ساخت ظروف و مجسمه های سفالی استاد بودند در قید حیاط نیستند، اما بازماندگان آنها در گوشه و کنار روستاهای این شهرستان هنوز هم هنر اجداد خود را دنبال می کنند. ...

مردم جنوب ایران همچون گذشتگان خود اشیایی از جنس سفال می سازند و آن ها را با نقوش ساده اما زیبا تزیین می کنند، مردم میناب مجسمه های گلی را به شکل آدمک و حیوانات آن ها گاه به عنوان توتم(نماد) مورد احترام بوده اند و گاه به عنوان وسیله بازی کودکان مورد استفاده قرار می گیرد.

مجسمه های گلی به شکل حیوانات در گویش محلی نام های مختلفی دارند مثلا مجسمه میمون به اسم”انتَرَکو” سمور “راژگو” اسب “اسپکو” شتر هم با نام “اِشتُرَکو” شناخته می شود.

اِشتُرَکو یا همان شتر یکی از پر طرفدار ترین مجسمه های گلی در میناب بوده که امروزه بعنوان صنعت کهن مردم میناب گردشگران بسیاری را از سایرکشورها به خود مجذوب کرده است.

مجسمه های گلی زمان کمتری نسبت به ساخت کوزه و جهله صرف می شود و با توجه به مشتریان محدود بیشتر توسط زنان قدیمی روستا ساخته می شود.

مجسمه های گلی در قیمت های مختلف به فروش می رسد و اغلب گردشگران و مهمانان نوروزی از این هنر های دستی استقبال می کنند.

روستاهای حکمی، بهمنی و شهوار مرکز تهیه و ساخت مجسمه های گلی در شهرستان میناب می باشند.

جهـــله؛ میراث ۵ هزار ساله سفالگران مینابی

آبسردکن عصر باستان

سفالگری، پس از حصیر بافی، کهن‌ترین صنعت دستی است زیرا قدیمی‌ترین سفالینه‌ای که تاکنون شناخته شده و در آفریقای شرقی به‌دست‌آمده، از پایه سبدی ساخته شده است که روی آنرا گل پوشانده و پخته‌اند.

جهله یا همان کوزه آبخوری باقاعده کروی و غیر ایستا، در حال حاضر تنها در میناب تولید می‌شود. نمونه‌هایی از این فرم خاص در کشورهای واقع در شرق آفریقا مشاهده‌شده است. این کوزه با توجه به ویژگی، فرم خاص و سایر مواد افزودنی موجود در گل سفال (خاکستر)، در خنک نگه‌داشتن آب کارایی خارق‌العاده‌ای دارد، جهله قرن‌ها فرم باستانی خود را حفظ کرده و همواره موردتوجه و علاقه یونسکو نیز بوده است.

پژوهش‌های باستان‌شناسی در هرمزگان نشان می‌دهد، پیشینه ساخت و وجود کوره‌هایی برای پخت سفال منطقه به هزاره سوم پ.م (۵ هزار سال قبل) می‌رسد، طی دو فصل بررسی و شناسایی باستان‌شناسی در شهرستان میناب و یک‌فصل کاوش باستان‌شناسی در شهرستان رودان، آثار به‌دست‌آمده در این منطقه، ابزار و ادوات این رشته، چرخ سفالگری که با دست به حرکت درمی‌آید و… بیانگر قدمت سفالگری این خطه است.

در شش هزار سال پیش از میلاد مسیح، نخستین نشانه‌های استفاده از کوره در صنعت سفالگری دیده می‌شود و باز یافته‌ها حاکی است در سه هزار و پانصد سال قبل از میلاد مسیح، چرخ سفالگری ساده‌ای که با دست حرکت می‌کرده و هم‌اینک نیز استفاده از آن در روستاهای شهوار (از توابع میناب) و کل پورگان (از توابع سراوان) رایج است به خدمت سفالگران درآمده و تحول بزرگی در این صنعت به وجود آورده است.

شیوه سفالگری در میناب باستانی است و فرآیند تولید سفال این منطقه مشابهت کمتری نسبت به سایر مناطق دارد. شاید شاخص‌ترین این نظریه همان بدوی بودن شیوه تولید، طرح‌ها،نقوش و فرم‌های آن است؛ ازاین‌رو هرروز ازنقطه‌نظر بازار و فروش در شرایط وخیم‌تری قرار می‌گیرد و دیگرکسی به‌خصوص جوان‌ترها تمایل به تولید این فرآورده نشان نمی‌دهد.

استفاده کاربردی از آن امروزه با توجه پیشرفت و تغییر در نوع زندگی مردم، ورود یخچال و…، به میزان قابل‌توجهی کاهش‌یافته و خریداران آن بسیار اندک هستند و امروزه خریداران شهری بیشتر به‌منظور تزیینی از آن استفاده می‌کنند.

علی رحیمی از روستای شهوار میناب یکی از بهترین صنعتگران در حوزه سفالگری میناب است که به گفته او در حال حاضر مشتری چندانی ندارد و بخاطر تغییر سبک زندگی مردم از جهله بعنوان تزیینی استفاده می شود و جوانان رغبت چندانی به ادامه این کار ندارند.

ساخت جهله در دو مرحله انجام می شود:

مرحله ی اوّل با چرخکاری و مرحله ی دوم تنها با کمک د ست و نوعی ا بزار کوبیدن صورت می پذیرد. چرخ دستی که در ساخت این نوع کوزه به کار می رود شامل صفحه ای مدور به قطر 170 الی 100 سانتی متر است که در قسمت زیرین آن سنگ مسطح دیگر به قطر 30 الی 35 سانتیمتر با گل به صفحه بالایی متصل شده و فرو رفتگی مرکزی آن چوبی به نام میخ چرخ قرار گرفته ا ست. میخ چرخ ، برآمدگی چوبی و نوک تیزی است که در زیر زمین قرار می گیرد و چرخ حول محور آن می چرخد به صفحه مد ور چرخ در اصطلاح محلی « چرخ سنگ» گفته می شود، در سطح بالایی و قسمت های حاشیه صفحه چرخ سوراخ هایی ایجاد شده که جهت چرخاندن آن مورد ا ستفاده قرار می گیرد. پس از تهیه چانه گل که به زبان محلی «مستح» گفته می شود ،آن را روی صفحه چرخ قرار می دهند. سپس صفحه چرخ را با کمک چوب باریکی به نام «دارچرخ» که از شاخه درخت خرما ساخته شده است به گردش درمی آورند، بدین ترتیب با انجام عمل چرخکاری از چانه گل مذکور استوانه ای با دیواره های ضخیم که به آن « انگاره» می گویند، ساخته می شود که پس از تکمیل از روی چرخ برداشته می شود. این استوانه را مدتی در برابر هوای آزاد یا در زیر نورآفتاب قرار می دهند، سپس ا ستاد کا ر ا ستوانه های ساخته شده را در داخل حفره کاسه مانند و گودی که روی زمین ایجاد شده و به آن « شنده» می گویند قرار می دهند و دست چپ خود را با یک تکه سفال پخته شده مکعب مستطیل شکل که به آن «سنگ جهله» گفته می شود به د ا خل ا ستوانه می برد و با دست دیگر از بیرون با استفاده از نوعی قاشقک چوبی و سنگین به نام « کتک » به آرامی بر بدنه ضربه می زند و در همین حال آن را داخل حفره «شنده» می غلتاند و عمل ضربه زدن را آنقدر ادامه می دهد تا کف کوزه کاملاً کروی شود. در مرحله ظریفکاری استاد کار از قاشقک سبک دیگری به نام «چاپا» جهت ضربه زدن به بدنه کوزه استفاده می کند. سپس با کمک وسیله ی دیگری به نام «خار» که عبارت است از؛ تکه گلی که سوزن هایی به آن متصل شده روی سطح جهله جهت تزئین شیارهایی به شکل موج بوجود می آورد؛ این شیارها بیشتر روی گلوی جهله و نزدیک به آن اجرا می شود و در حقیقت تداعی کننده محتوای درون آن یعنی آب می باشد، علاوه بر شیارهای مذکور، چهار زائده تزئینی دیگر به نام « پستونه» نیز روی بدنه کار ایجاد می کند. استادکار سفالگر در مرحله ضربه زدن و شکل دهی «جهله» به طور مرتب سطح خارجی ظرف را به خاکستر آغشته می کند تا بدین ترتیب قاشقک چوبی به بد نه کار نچسبد و نیز مقداری خاکستر بر اثر ضربه به داخل گل که هنوز نرم ا ست نفوذ می کند و بنا به اظهار جهله سازان سبب ا فزایش قدرت خنک کنندگی آن می گردد و نیز ا ز ترک برداشتن آن جلوگیری می کند. پس از اتمام کار، جهله یک روز در سایه می ماند پس در آفتاب قرار می گیرد و از چهار یا پنج روز به کوره حمل می شود. جهله های آماده شده به آرامی در کوره چیده می شوند و پس از اتمام کار سر کوره را با گل ا ند و د کرده و سپس یک ساعت تمام آتش کوره را زیاد می کنندتا جهله ها خوب پخته و سفید شود ، پس از سرد شدن کوره ،گل های ا ند ود شده را می شکنند و جهله ها را از کوره خارج می سازند و چنانچه جهله ای خوب پخته نشده و یا سرخ رنگ شده آن را می شکنند و به مصرف دیگری می رسانند.

جهله بنا به شکل و ترکیب آن انواع مختلفی دارد :

1- جهله گردن غزالی ، به جهله ای گفته می شود که گردن استوانه ای آن بلند است

2- بوکو ، جهله ای که فاقد گردن باشد

3- گدوک ، جهله ای که کف آن صاف می باشد .

۴- یتیمک ، جهله ای بسیار کوچک می باشد.

5- جهله مرک، جهله ای است که گردن آن به نسبت کوتاهتر است.